در شرایط کنونی که دشمنان قسم‌خورده انقلاب اسلامی با ترفندهای پیچیده در پی توقف و انحراف حرکت علمی و پیشرفت کشور هستند، بیانات رهبر معظم انقلاب، نقشۀ راهی هوشمندانه و راهبردی، به‌ویژه برای نخبگان و صاحبان اندیشه، ترسیم می‌کند. ایشان با نگاهی جامع و دقیق، بر اهمیت فهم صحیح وقایع و مقاومت همه‌جانبه در برابر توطئه‌های دشمن تأکید کرده و نخبگان را به نگاهی مسئولانه و استراتژیک، همراه با شجاعت علمی و اعتقادی، فرامی‌خوانند؛ نگاهی که مسیر پیشرفت علمی را تضمین و عزت ملی را مستحکم می‌سازد. با توجه به ترور دانشمندان و فرماندهان کشور در جنگ تحمیلی دوازده روزه بین ایران و رژیم صهیونی و دستور ایشان مبنی بر لزوم ایجاد شتاب لازم در پیشرفت دانش و فناوری در همۀ بخش‌ها، این یادداشت به اهمیت و لزوم اقتدار علمی و نقشۀ دشمن در بر هم زدن آن از منظر رهبر انقلاب می‌پردازد.

علم؛ رکن اقتدار ملی در منظومۀ فکری رهبر انقلاب

در دوران معاصر، ملت‌ها برای حفظ عزت، استقلال و پیشرفت خود، ناچارند با تهدیدهای پیچیده‌ و گاه پنهان در عرصه‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و علمی مواجه شوند. جمهوری اسلامی ایران نیز، با الهام از آرمان‌های بلند انقلاب اسلامی و تجربه‌ای متراکم از مقاومت در برابر جبهه استکبار، مسیر رشد و اقتدار را با اتکا به نیروی درونی خود دنبال می‌کند.

در این مسیر، علم جایگاهی بی‌بدیل دارد. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای(مدّظلّه‌العالی) همواره علم را محور عزت، استقلال و امنیت پایدار دانسته‌اند. ایشان در دیدارهای مکرر با دانشگاهیان و نخبگان، بر این نکته تأکید داشته‌اند که هر آنچه موجب عزّت و پیشرفت کشور گردد، طبعاً در معرض تهاجم دشمنان قرار می‌گیرد. از جمله در تاریخ ۲ شهریور ۱۳۹۰ فرمودند: «هر چیزی که مایۀ عزت کشور و عزت ملت و ایستادگی ملت و استقامت ملت است، بدون شک آماجی از آماج‌های دشمن است.» تجربۀ جنگ تحمیلی دوازده روزه نیز مؤید این حقیقت است که بهره‌گیری از دانش و فناوری، سهم بسزایی در تأمین اقتدار ملی دارد. اقدام دشمن در ترور دانشمندان هسته‌ای و خرابکاری در مراکز هسته‌ای کشور، شواهد روشنی از اهمیت این عرصه در منطق دشمن مستکبر یعنی آمریکا و رژیم صهیونیستی است. رهبر معظم انقلاب در بیانی دیگر (۲۶ مهر ۱۳۹۶) چنین می‌فرمایند: « پیشرفت علمی، کشور را قدرتمند میکند. اَلعِلمُ سُلطان[1]؛ «سلطان» یعنی اقتدار؛ علم، اقتدار است؛ هر کسی که آن را داشته باشد «صالَ»، یعنی دست قدرتمند را خواهد داشت؛ هرکس که آن را نداشته باشد «صیلَ عَلَیه»، یعنی دست قدرتمندی بر سر او خواهد آمد یعنی زیردست خواهد شد؛ این علم [است].» بر این مبنا، علم صرفاً ابزار پیشرفت نیست، بلکه مؤلفه‌ای بنیادین در تحقق استقلال سیاسی و مصون‌سازی کشور در برابر سلطه‌پذیری به شمار می‌رود. ازاین‌رو، توجه به نخبگان، حمایت از نهضت علم‌آموزی، تعمیق روحیۀ امید در جوانان، و معرفی الگوهای موفق علمی و اخلاقی، از ضرورت‌های انکارناپذیر در مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی است.

پروژه‌های چندلایۀ دشمن علیه ایران، هم‌زمان با خیزش علمی کشور

از منظر رهبری، دشمن از همان آغاز حرکت رو به رشد علمی ایران، پروژه‌ای چندلایه و گسترده را برای مقابله با جمهوری اسلامی اجرا کرده است. دیدگاه ایشان این است که توطئۀ دشمن هرگز فقط یک بعد ندارد؛ بلکه مجموعه‌ای از روش‏ها را به کار بسته‌اند که از ترور دانشمندان و ترویج بی‌ایمانی و ابتذال در میان جوانان گرفته تا تحریم‌های شدید اقتصادی و عملیات گستردۀ روانی برای ایجاد یأس و بدبینی، همه با هم در یک زنجیره پیوسته، علیه ملت ایران عمل می‏کنند. دشمن به خوبی می‏داند که رشد علمی و پیشرفت نخبگان، جمهوری اسلامی را غیرقابل مهار و تأثیرگذارتر می‏کند. ایشان پیرامون ترور داشنمندان هسته‌ای به نکتۀ مهمی اشاره می‏کنند که ترور یک دانشمند هسته‌ای را نباید نقطه‌ای تحلیل کرد و گفت صرفاً یک ترور صورت گرفته است بلکه باید تحلیل جامعی داشت و این ترورها را در کنار دیگر اقدامات دشمن لحاظ کرد، آن وقت نتیجه‌ای که گرفته می‏شود تفاوت خواهد کرد؛ ایشان می‏فرمایند: «فرض بفرمائید در کشور ترور اتفاق می‌افتد؛ شهید علی‌محمدی، شهید شهریاری، شهید رضائی‌نژاد را ترور می‏کنند. خب، این یک کار تروریستی است. یک وقت به این مسئله به چشم یک عمل تروریستیِ ضد امنیتی نگاه می‏کنیم… یک وقت نه، با همان چشمِ جبهه‌ای نگاه می‏کنید: این یک حرکت در مجموعۀ حرکت‏های خصمانه علیه نظام اسلامی است… وقتی با این چشم نگاه می‏کنید، معلوم می‏شود که دشمن به دنبال کوبیدن حرکت علمی در کشور است؛ یعنی یکی از حلقه‌های توطئۀ دشمن این است. چند تا حلقۀ به‌هم‌پیوسته وجود دارد؛ مثلاً حلقه‌های تحریم اقتصادی، ترویج ابتذال، ترویج مواد مخدر، کارهای امنیتی، ایجاد تزلزل در مبانی و مسائل اعتقادی؛ چه اعتقاد به اسلام، چه اعتقاد به انقلاب. این‏ها حلقه‌های گوناگونِ به‌هم‌پیوسته است؛ یکی از این حلقه‌ها هم -که مکمل این زنجیره است-کوبیدن حرکت علمی در کشور، با ترساندن دانشمند ما، با حذف دانشمند ماست. با این چشم به قضیه نگاه کنیم.» (15/5/1390)

ضرورت برخورداری از نگاه جامع در تحلیل مسائل

البته یک نکتۀ مهم و راهبردی پیرامون روش تحلیل وقایع ذیل بیانات مقام معظم رهبری این است که ما باید نگاه دقیق، عمیق و راهبردی به وقایع داشته باشیم، به‌ویژه نخبگان که باید نگاهشان فراتر از ظاهر مسائل و حوادث باشد. به بیان دیگر نباید رویدادهایی مانند ترور دانشمندان یا فشارهای دشمن را صرفاً در قالب اقدامات مجزا دید، بلکه باید آن‏ها را بخشی از جبهۀ کلی و پیچیدۀ دشمنی با حرکت علمی و پیشرفت کشور تلقی کرد. نگاه نخبگان باید منسجم و جامع باشد؛ بدانند که هر اقدام خصمانه، چه آشکار و چه نرم، در زنجیرۀ هماهنگ توطئه‌ها جای دارد که هدفش سد کردن مسیر رشد علمی و عزت ملی است. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در مورد سد کردن حرکت علمی کشور در بیانی دیگر می‏فرمایند: «توانمندی علمی ما مورد آماج دشمنی‌ها است؛ حتّی به ترور دانشمندان ما هم دست زدند، برنامه‌ریزی کردند؛ حتّی از ابزارهای خباثت‌آمیزی که در همۀ ‌دنیا ممنوع است، برای متوقّف کردن حرکت علمی ما استفاده کردند.» (25/۰۳/1395)

قابل توجه است که این دشمنیِ دشمن تنها به عرصۀ علم و دانشگاه محدود نمی‌شود؛ بلکه حلقه‌های توطئه دشمن، تضعیف اعتقاد دینی و هویت انقلابی، ترویج مصرف‌گرایی و بی‌هویتی، هدف قرار دادن بنیان‌های خانواده، و ایجاد تلاطم و ناامنی اقتصادی و اجتماعی را نیز در بر می‌گیرد. در این میان، تحریم‌ها و فشارهای خارجی، زمینه‌سازی برای تفرقه و ناامیدی در جامعه، و تلاش برای بحران‌آفرینی روانی و اطلاعاتی، همه قطعاتی از یک پازل هستند که با هدف بازداشتن کشور از مسیر بالندگی و عزت ملی طراحی شده‌اند.

اذعان دشمنان به پیشرفت‌های غیرقابل انکار علمی ایران

اما تاریخ پر افتخار ایران اسلامی، آکنده از مقاومت‌ها و پیروزی‌های علمی و فناورانه است. حتی دشمنان نیز به پیشرفت‌های غیرقابل انکار علمی ایران اذعان دارند. تفاوت ایران امروز با گذشتۀ خود، از زمین تا آسمان است؛ کشوری که زمانی تنها مصرف‌کنندۀ علم بود، اکنون در بسیاری از حوزه‌ها به تولیدکننده، مرجع و حتی صادرکنندۀ دانش و فناوری تبدیل شده است. پیشرفت در صنایع هسته‌ای، نانو، هوافضا، پزشکی و فناوری‌های پیشرفته، نمونه‌های بارزی از این دستاوردها هستند که برخلاف همه فشارها و تهدیدها، مسیر رشد خود را با شتاب طی می‌کنند. حضرت آیت الله ‌خامنه‌ای در بیاناتی در دانشکدۀ علوم دریایی نوشهر فرمودند: «امروز اقتدار ایران اسلامی را حتّی دشمنان هم نمی‏توانند انکار کنند؛ آنها هم اقرار می‏کنند… ما در دوران… جمهوری اسلامی از صفر شروع کردیم و به جاهای بسیار پیشرفته‌ای رسیدیم، ولی قانع نیستیم به آنچه رسیدیم. اما آنچه رسیدیم، قابل مقایسه نیست با آن نقطه‌ای که در آن قرار داشتیم. من از روز اول در نیروهای مسلح حضور داشتم؛ ارتش را، وزارت دفاع را، امکانات را، سپاه را، نیروهای انتظامی را با همۀ محتواشان، با همۀ ظرفیتشان، از نزدیک لمس کرده‌ام. امروز شما جوانان عزیز در قله‌ای قرار دارید که آن روز حتّی با اشارۀ انگشت هم نمی‏شد آن را نشان داد و هیچ کس باور نمی‏کرد. اقتدار علمی، اقتدار تسلیحاتی، خودباوری، اعتماد به نفس، انسجام، پیشرفت، در بخش‏های مختلف.» (14/۰۷/1388)

لزوم تداوم و شتاب‌بخشی به حرکت علمی کشور

از مجموع بیانات مقام معظم رهبری چنین برمی‌آید که ایستادگی در برابر دشمن باید همواره با آگاهی و هوشیاری همراه باشد. ایشان بر لزوم تداوم و شتاب‌بخشی به حرکت علمی کشور، تاکید دارند و این مسیر را مایۀ افتخار می‌دانند. معظم‌له خاطرنشان می‌کنند تا زمانی که نظام اسلامی به اقتدار همه‌جانبه علمی و اقتصادی دست نیابد، دشمنی‌ها و توطئه‌ها ادامه خواهد داشت، اما دستیابی به این قله، دشمنان را مأیوس خواهد کرد. ایشان می‏فرمایند: «آن وقتی‏ که توانستید کشور را به اقتدار علمی و به اقتدار اقتصادی برسانید و آن وقتی‏ که توانستید عزت علمی را برای کشور فراهم کنید، آن روز البته توطئه‌ها کم خواهد شد؛ مأیوس خواهند شد. تا وقتی به آن نقطه نرسیده‌ایم، منتظر توطئه‌ها باید بود و آمادۀ مقابلۀ با این توطئه‌ها باید بود.» (24/۰۹/1387)

از این رو، رسالت یکایک مدیران، اساتید، نخبگان، دانشجویان و عموم مردم آن است که با تکیه بر ایمان، تلاش علمی مستمر، تعمیق هویت اسلامی-انقلابی، تقویت امید اجتماعی و مقابلۀ هوشمندانه با تبلیغات و ترفندهای روانی دشمن، سنگرهای علم و پیشرفت را به دژهایی نفوذناپذیر بدل سازند.

 آینده؛ متعلق به کشوری است که علم را در خدمت استقلال خود به‌کار گیرد

در پایان، شایان تأکید است که پیشرفت علمی صرفاً یک آرزو یا برنامۀ اقتصادی نیست، بلکه عین مقاومت، پاسداشت عزت ملی و صیانت از هویت دینی است. آینده از آنِ ملت‌هایی است که نه تنها علم را سرلوحه قرار می‌دهند، بلکه با بینشی الهی و بصیرتی نافذ، از آن در جهت سربلندی و استقلال بهره می‌گیرند. جمهوری اسلامی ایران مصمم است با اتکا به ظرفیت‌های الهی، ذخایر انسانیِ متعهد، نخبگان پرتلاش و الهام از تعالیم پربار اسلام، دشمنان را در عرصۀ علم مأیوس ساخته و نقشۀ دشمن در وابستگی علمی ایران را بر هم زند و ملت خود را تا قله‌های رفیع افتخار و عزت پیش ببرد. تا جایی که رهبر انقلاب فرمودند: «باید پیشرفت ما جوری باشد که تا پنجاه سال بعد… اگر کسی خواست به تازه‌های علمی دنیا دست پیدا کند مجبور باشد فارسی یاد بگیرد؛ ما باید به اینجا برسیم» (17/۰۷/1398) این راه، گرچه دشوار و پر مخاطره است، اما با ایمان به وعده‌های الهی و عزم راسخ ملت، دستیابی به آینده‌ای درخشان هر روز بیش از پیش ممکن می‏شود. باید به وعدۀ الهی ایمان داشت که قطعاً پیروزی و سربلندی از آن ملت ایران است.

[1] شرح‏ نهج‏ البلاغه، ابن ابی الحدید، ج۲۰، ص۳۱۹  ؛ العِلمُ سُلطانٌ مَن وَجدَهُ صالَ بِهِ وَ مَن لَم یَجِدهُ صیلَ عَلَیه. دانش، سلطنت و قدرت است، هر که آن را بیابد با آن یورش برد و پیروز شود، و هر که آن را نیابد بر او یورش برند و مغلوب گردد.